Galeri

Corona virüsü nedir? Belirtleri nelerdir? Coronavirüs hakkında merak edilen 20 soru


Galeri

1- CORONA VİRÜSÜ NEDİR? Gizemli virus olarak hayatımıza giren Corona virüsünün, hayvanlarda yaygın olarak görülen bir virüs çeşidi olduğu …



1- CORONA VİRÜSÜ NEDİR?

Gizemli virus olarak hayatımıza giren Corona virüsünün, hayvanlarda yaygın olarak görülen bir virüs çeşidi olduğu biliniyor. Virüsün 4 alt çeşidi bulunuyor. Seçkin olarak hayvanlardan kişilere bulabilirken bu bulaşma formu “zoonoz” olarak isimlendiriliyor. Corona virüsün beşerden beşere bulaşabilen cinsinin birinci örnekleri 2003 yılında ortaya çıkan SARS ve 2019 yılında Suudi Arabistan’da ortaya çıkan MERS salgınlarında görüldü. Şu anda gündemde olan tıp ise SARS ve MERS salgınlarındaki çeşitten farklı olarak daha evvel tanımlanmamış yeni bir tıp olarak biliniyor.

Yeni ortaya çıkan bu Corona virüs tipi “2019-ncov” formunda isimlendiriliyor. Hastalardan elde edilen numunelerdeki virüsün elektron mikroskobu ile çekilen birinci fotoğraf manzarası Çin illetleri denetim ve tedbire kurumu (ccdc) tarafından 27 Ocak’ta yayınladı. Fotoğrafta da görüldüğü üzere virüsün yüzeyinde onu kaplayan bir halka görülüyor. Bu kısım “taç” mealine gelen “korona” sözü ile tabir ediliyor.

2. CORONA VİRÜSÜ NEDEN KORKUTUYOR?

Bir salgında hastalık etkeninin (virüs, bakteri yahut mantar olabilir) insandan insana bulaşma suratı, bulaştığı kimselerde şiddetli hastalık ortaya çıkma orantısı, hastalık ortaya çıkan insanlar arasındaki mevt orantısı da salgının ne seviyede kıymetli olduğuna işaret eder.

Gelişen salgın için tedbire ve tedavi usulünün olup olmaması da değer taşır.  Daha evvel görülen Corona virüsü salgınlarından, SARS salgınında her 100 hastanın 11’i, MERS salgınında ise her 100 hastanın 35’i vefatla sonuçlanmıştı.

SARS’A NAZARAN TESIRI DÜŞÜK

Mevcut salgında net bir ölümlülük orantısından bahsetmek şu an için mümkün olmasa da hasta ve ölen kişi sayıları incelendiğinde bu nispetin SARS ve MERS’e nazaran daha düşük olduğu, yaklaşık olarak yüzde 3-4 seviyesinde olduğu söylenebilir.

Bu salgını kıymetli kılan öteki bir husus, virüsün birinci sefer ortaya çıkmış olmasından ötürü kişilerdeki hastalık sürecinin bilinmezliği. “Virüs bulaşan şahıslardan kaçı hasta oluyor, bulaştan kaç gün sonra hastalık ortaya çıkıyor, illetin yekun vadesi ne kadar” üzere soruların karşılıkları şu an için müphem ve birçok bilim kişisi bu soruların yanıtlarını bulmak için çalışıyor. Bu belirsizlik tüm müdahale süreçlerini de belirsizleştiriyor ve plan yapmayı zorlaştırıyor.

3- CORONA VİRÜSÜ NASIL ÖLDÜRÜYOR?

Virüs kişilere bulaştıktan sonra en sık akciğerlere yerleşiyor ve burada çoğalıyor. Virüs yeni olduğu için bağışıklık sistemimiz de virüsü tanımıyor ve karşı koymak için gayrikâfi kalıyor. Bu durumda zatürre gelişiyor ve akciğerlerin kapasitesi sınırlandığı için hastalar teneffüs meşakkati çekmeye başlıyor. Enfeksiyonun giderek yayılması ile çoklukla teneffüs yetmezliği ile hastalar kaybediliyor.

4- KİMLER RİSK ALTINDA?

Salgın durumlarında elbette virüsün bulaştığı her hasta ölmüyor, münhasıran bağışıklık sistemi zayıf olan toplumsal öbekler bir bulaşma olması durumunda hayati risk altında. Bağışıklık sistemi zayıf olan riskli öbeklerin başında yaşlılar, evlatlar ve gebeler mekan alıyor. Ayrıyeten astım, koah, böbrek yetmezliği vb. kronik illetleri olanlar da risk öbeğinde konum alıyor. Ama şu anki yeni Corona Virüsü salgınında birinci bulgulara nazaran 25 yaş ve üzerindeki şahıslarda hastalık daha ziyade. Bilinen en küçük yaştaki hasta ise 2 yaşında Çinli bir kız evladı.

Mevt vakalarının birçoklarında (5 bireyden 4’ünde) eşlik eden kronik marazların (hipertansiyon, diyabet vb.) olduğu da belirtiliyor. Yani kronik marazları olan bireylerin de bu salgın için risk altındaki öbekte taraf aldığı söylenebilir. Risk altında olan bir küme da sıhhat çalışanları. Mahsusen tanı konulan yahut kuşkulu hastaların izole edildiği kuruluşlarda çalışan sıhhat çalışanları yüksek risk altında.

Yerküre Sıhhat Örgütü (DSÖ) olgularına nazaran şu ana kadar 16 sıhhat çalışanının illete yakalandığı biliniyor. Çin’in önde gelen medya kuruluşu da bir doktorun hayatını kaybettiği belirtmişti. Sıhhat çalışanlarının kendilerini enfeksiyondan muhafazaları ve itimat içinde mesleklerini sürdürmeleri için DSÖ’nün ve bulundukları memleketin sıhhat bakanlıklarının rehberlerini pratikleri büyük ehemmiyet arz ediyor. Devletimizde de Sıhhat Bakanlığı sıhhat çalışanlarının enfeksiyondan korunması için tedbirler içeren bir rehber yayınladı.

5- CORONA VİRÜSÜ BIRINCI NE DEVIR, NEREDE BAŞLADI?

31 Aralık 2019’da sebebi tespit edilemeyen bir zatürre vakasının DSÖ’ye bildirilmesi ile salgın yerküre gündemine geldi. O günü izleyen 4 gün içinde 44 vakanın daha görülmesi ile durum daha da önemli bir hal aldı. Dünyaca saygın ilmî mecmua Lancet’te yayınlanan bir makalede  hastaların kıymetli bir kısmının Çin’in Wuhan kentindeki deniz eserleri toptan pazarına temas hikayesinin olduğu söz edildi. Bu pazar birebir vakitte yabani hayvanların da canlı olarak satıldığı bir pazar.

Hasta şahısların temas hikayesi alındığında ise pazara birinci temasın 10 Aralık 2019’ta olduğu tespit edildi. 1 Ocak 2020 tarihinde de pazar kapatıldı. Şu ana kadar salgının başlangıç noktası tam olarak tespit edilmemiş olmakla birlikte resmi kurumlar birinci başlangıç noktasının Wuhan kenti olduğu konusunda hemfikir. Hastalarda sorgulanan en değerli husus ise Wuhan deniz eserleri pazarına gidip gitmedikleri.

6- CORONA VİRÜSÜ HANGİ MEMLEKETLERE YAYILDI?

Bu metnin hazırlandığı sırada virüs 19 memlekete yayılmış durumdaydı. Bu devletler: Çin, Japonya, Kore, Vietnam, Singapur, Avustralya, Malezya, Kamboçya, Filipinler, Tayland, Nepal, Sri Lanka, Hindistan, ABD, Kanada, Fransa, Finlandiya, Almanya, Birleşik Arap Emirlikleri. Bu memleketlerde tespit edilen birinci vakaların ekseriyetle Çin’e seyahat hikayesi mevcut. 

7- TÜRKİYE’DE CORONA VİRÜS VAKASI VAR MI?

Türkiye’de şimdi Corona Virüsü vakasına rastlanılmadı. Ateş yüksekliği, öksürük şikayetleri ile Konya ve İzmir’de  gözetim altına alınan Çinli turistlerde de şu ana dek ‘2019-ncov’ olarak bilinen Corona Virüsü tespit edilmedi.

8- YAYILMA SURATI NE KADAR?

İngiltereli epidemiyologların yayınladıkları haberlere nazaran hasta bir kişi en az iki yahut üç kimseye illeti bulaştırıyor. Lancaster Üniversitesi’ndeki çalışmalara nazaran salgının birkaç hafta içinde yekun 190 bin insana yayılabileceği varsayım ediliyor.

9- CORONA VİRÜS TANISI NASIL KONULUYOR?

Halihazırda bilinen illetler için birçok tanı prosedürü, araç gereç, tahlil vs. mevcut. Gelgelelim yeni çıkan bir virüsün ne olduğunu ve hangi özellikleri taşıdığını anlamak için uzun süren tahliller gerekli. Bir virüsün “yeni” olduğunu anlamak için genetik yapısının çözümlenip daha evvel bilinen çeşitlerle karşılaştırılması gerekiyor. Şayet bilinen çeşitlere uymuyorsa bu durumda yeni olduğuna kanaat getiriliyor. 

Bir canlının genetik yapısını çözümlemek evvelce yıllar alabiliyordu, artık ise gelişen teknoloji ile günler içerisinde bu mümkün. Hakikaten 9 Ocak tarihinde de yeni Corona Virüsünün genetik yapısı külliyen çözümlendi. Hastalara tanı koymak için alınan balgam ve burun sürüntüsü numunelerinde bulunan virüslerin genetik yapıları çıkarılıyor, akabinde 9 Ocak’ta tespit edilen gen serisiyle karşılaştırılıyor.
Lakin bu karmaşık ve uzun süren süreçlerin daha süratli ve kolay yapılabilmesi için bilim kişileri formül geliştirmeye çalışıyor. Bunun için farklı devletlerde yeni usul geliştiren bilim kişileri bulgularını DSÖ’nün bu bahse mahsus yayına açtığı bir sahifede yayınlıyor. DSÖ de bu rehber niteliğindeki bulguları tüm laboratuvar çalışanlarının açık erişimine sunuyor. Özetle, yeni Corona Virüs için birkaç saat yahut gün içinde sonuç veren pratik bir tanı koyma aracımız şimdi yok, fakat geliştirme aşamasında. Daha evvelki sars ve mers salgınlarında üretilen sistemler de bu yeni salgındaki AR-GE çalışmalarını hızlandırıyor.

10- CORONA VİRÜS NASIL BULAŞIR?

Corona Virüsler ekseriyetle yabani hayvanlarda bulunurken evcil hayvanlarda da görülebiliyor. Beşerden kişiye geçebilen Corona Virüslerin sebep olduğu SARS salgınında öne çıkan virüs kaynağı yabani bir kedi çeşidi olan Misk kedileriydi. MERS salgınında ise tek hörgüçlü develer öne çıkan virüs kaynağıydı. Yeni Corona virüsü salgınında ise tam olarak bir kaynak saptanamamış durumda. Birinci devirler virüsün yılanlardan yayıldığına dair haberler ortaya çıkmıştı  Fakat genetik materyali büsbütün çözümlendiğinde yeni Corona virüsün genetik diziliminin yılanlarda değil yarasalarda bulunan Corona virüse yüzde 96 orantısında benzediği tabir edildi. Virüsün gen dizilimi SARS’a sebep olan cinse de yüzde 80 orantısında benzerlik içinde.

Salgın birinci başladığında yeni Corona virüsü etkeninin kişiden beşere bulaştığı kuşkulu idi ama toplulukta çok süratli yayılması, hastaların sair hasta bireylere temas hikayesi varlığı, devlet sonları dışında da vakaların görülmesi kişiden beşere yayılımının mümkün olduğunu gösterdi.

Çin’den gelen kargolarla virüsün bize bulaşıp bulaşmayacağı da sık sorulan bir soru lakin virüsün cansız yüzeylerde yaşamadığını, hayvan yahut kişilerin canlı hücrelerinde yaşayabildiğini vurgulamak gerekiyor. Virüsün bir bireye bulaşmasından hastalık belirtilerinin ortaya çıkışına kadar geçen vadeye kuluçka (inkübasyon) vadesi deniyor. Yeni Corona Virüsün kuluçka müddetinin 2 ila 10 gün olduğu iddia ediliyor.

Hasta bireylerden yahut marazı taşıyan hayvanlardan bulaşan damlacık yoluyla (hapşurma, öksürme sırasında saçılan ve havada asılı kalabilen küçük likit damlalarının gayrı beşerler tarafından solunmasıyla)  gerçekleşiyor. Toplulukta her kış görülen grip salgınlarında olduğu üzere Corona virüsler de teneffüs yoluyla yayılıyor. Ayrıyeten virüsün mukozal yüzeylere (ağız içi, gözler, burun içi üzere vücudun iç yüzeylerine) teması da bulaş açısından yüksek risk içeriyor. Bu sebeple hasta bireylerin izole odalarda tedavi edilmesi, hastane havalandırma sisteminin kâfi olması kıymet taşıyor. Hastaların yatırılması için ehliyetli konum olmadığında ise salgın hastalarına özgü ayrılmış çok yataklı odalarda tedaviye devam edilebileceği DSÖ tarafından belirtiliyor.

11- CORONA VİRÜS BELİRTİLERİ NELER?

Illetin belirtileri olağan bir soğuk algınlığından zatürreye kadar uzanan geniş bir yelpazede dağılıyor.  Sık rastlanan en kıymetli belirtileri ise yüksek ateş, balgamlı öksürük, nefes darlığı. belirtisini gördüğümüzde direkt marazı tanıyabileceğimiz spesifik bir belirtisi yok.

12- “BENİM DE ATEŞİM YÜKSEK. YOKSA BEN DE Mİ?’’

Yukarıda bahsedilen belirtilerin bir şahısta var olması elbette yeni Corona virüsü hastası olduğunu göstermek için çok zayıf. Zira bu belirtiler her mevsim gelişen grip enfeksiyonunda da mevcut. Bu sebeple bir şahısta Corona virüsü kuşkusu olabilmesi için yukarıdaki belirtilere ek olarak;

– Son 14 gün içinde uzakdoğuya seyahat etmiş yahut Çin’de bulunmuş olmak

– Tanı konulmuş bir hastaya yakın temas hikayesi

 – Hastaların tedavi edildiği kurumlarda çalışıyor/bulunuyor olmak

Kriterlerinden en az birini karşılıyor olması gerekiyor. Şayet bu üç kriterden birini taşımıyorsanız, yeni Corona virüsü marazı açısından kuşkulu vaka sınıfında değilsiniz.

Özetle; ateşiniz, balgamlı öksürüğünüz varsa ve yukarıdaki kriterlerden birini taşıyorsanız yeni Corona virüsü illeti açısından kuşkulu vakasınız ve acilen en yakın referans hastaneye başvurmalısınız.

13. CORONA VİRÜSÜN TEDAVİSİ VAR MI?

Illetin etkeni olan virüs şimdi yeni keşfedildiği için bir aşısı da yok. Aşı çalışmaları süratle başlamış durumda ama geliştirilecek bir aşının hazırlıklarının aylar, piyasaya çıkışının ise yıllar sürebileceği tabir ediliyor. Bu sebeple aşı çalışmaları uzun vadeli tahliller arasında.

Marazın yeni olmasından dolayı evvelce belirlenmiş bir tedavisi de bulunmuyor. Mevcut vakalara yalnızca destekleyici tedavi sunuluyor. Örneğin, teneffüs zayıflığı gelişenlere mekanik teneffüs cihazları ile teneffüs desteği sunuluyor, bağışıklık sistemi zayıf olduğu için mevcut illete yeni enfeksiyonların da eklenmemesi için tedbir alınabiliyor.

Özetle insanlığın birinci kere karşılaştığı bu virüs için şu an itibarıyla yapabileceklerimiz çok kısıtlı. 

Her ne kadar aşısı olmasa da topluluğun bu illetten korunması için yapılabilecek birtakım müdahaleler illetin önlenmesi için çok kıymetli. Örneğin şu anda toplumsal seviyede en değerli müdahale karantina çalışmaları. Kesin tanı almış yahut kuşkulu vakaların topluluktan izole edilmesi, salgının kitlesel boyuta ulaştığı kentlerde ise toplu hayat meydanlarının karantinaya alınması örneklerden kimileri. Şu anda Çin’de 56 milyon nüfus karantina altında. Bilhassa salgının başladığı Vuhan kentinden çıkışlara müsaade verilmiyor. Karantina uygulanan kimi ortamlarda kişilerin temel muhtaçlıklarının (yiyecek, su, kıyafet vb.) karşılanmasında da dramatik sıkıntılar oluşmaya başlamış durumda. Vuhan kentinde bir hatun, yiyecekleri tükenmiş yaşlı bir çiftle kendi yiyeceklerini paylaştığını belirtiyor ve gelecek günlerde yiyecek sorunu nasıl çözeceğini bilmediğini ve yardım istediğini belirtiyor. 

Bu üzere salgınlarda bir yahut birkaç hastanenin yalnızca salgın vakalarının incelenmesine tahsis edilmesi yerküre sıhhat örgütü tarafından öneriliyor. Çin’de de bu emelle yeni bir prefabrik hastanenin inşaatı sürüyor ve günler içinde tamamlanması hedefleniyor.

14.ÜLKELER HANGİ TEDBIRLERI ALIYOR?

Salgın konusunda Çin ağır tedbirler almış durumda. Topluluğa en çok yansıyan tedbir kapsamlı karantinalar ve seyahat kısıtlamaları. Bu kısıtlamalar virüsün yayılımını yavaşlatıyor ve müdahale fırsatı oluşturuyor. Ay takvimine nazaran yeni yıl etkinliklerinin ertelenmesi, mekteplerin 2 hafta tatil edilmesi, salgın hastalarına özgü yeni hastanelerin kurulması, yabani hayvan satışlarının durdurulması, salgın vadesince toplu aktifliklerin yasaklanması alınan tedbirlerden birkaçı. Salgından etkilenen başka memleketler Çin’den gelen yolcular için termal kamera sistemleri kuruyor, devlet çıkışında ve girişinde yüksek ateşli bireyler tespit edilmeye çalışılıyor. DSÖ, bu üzere bunalım durumlarında memleketlerin halkla sıkı muhabere içerisinde olmasını ve halka akıllıca ve muteber haberler sunulmasını, devlette birinci vaka görüldüğünde yapılacak açıklamaların belirlenmesini, toplulukla temas edecek başkanların belirlenmesini öneriyor.

15. TÜRKİYE’DE SON DURUM NE?

Devletimizde de Sıhhat Bakanlığı sıhhat çalışanlarının enfeksiyondan korunması için tedbirler içeren bir rehber yayınladı. Sıhhat Bakanlığı bilim heyetinin ihtimamlı çalışmasıyla hazırlanan rehbere nazaran sıhhat çalışanları yalın tedbirlerle hem kendilerini hem de beşerler arası bulaşı en aza indirebilir.

Devletimizde de 25 hastane Sıhhat Bakanlığı tarafından referans hastane olarak ilan edildi. Türkiye’de vaka görüldüğü takdirde hastalar bu referans hastanelerde tedavi altına alınacak.

Sıhhat bakanı Dr. Fahrettin Koca’nın açıklamalarına nazaran devletimize Çin’den gelen uçuşlara yönelik havalimanlarında termal kameralarla taramalar da yapılmaya başlandı. Halk Sıhhati Umumi Müdüriyeti bünyesinde de bir operasyon merkezi oluşturuldu.

Türk Hava Yolları (THY) Çin’in Pekin, Guangzhou, Şangay ve Xian kentlerine düzenledikleri seferleri 9 Şubat’a kadar durdurdu. Ayrıyeten Wuhan’daki vatandaşlarımızdan dileyenlerin Türkiye’ye dönebilmesi için de bir sefer düzenlendi.

16- CORONA VİRÜSÜNDEN NASIL KORUNUR?

Ferdî düzlemde Yerküre Sıhhat Örgütü’nün tavsiyeleri şu biçimde:

– Grip, nezle, zatürre vb. marazı olan bireylerle yakın temastan kaçınılmalı

– Münhasıran hasta kişilere temas sonrasında eller sık sık yıkanmalı

– Kırsal sahalarda yabani hayvanlarla temastan ve meyyit hayvan cesetleriyle temastan kaçınılmalı

– Öksürürken ve hapşururken ağız ve burnu kapatacak biçimde dirseğimizin iç kısmını kullanılmalı, şayet eller kullanıldı ise yıkanmalı

– Hastanelerde enfeksiyondan korunma teknikleri itinayla uygulanmalı.

 – Et eserleri ve yumurtalar güzel pişirilerek yenmeli

 – Canlı hayvan pazarları yahut petlerde el hijyeni ve teneffüs hijyenine dikkat edilmeli.

 – Ellerin göz ağız ve buruna teması en aza indirilmeli.

– Hasta hayvanların temas ettiği eşyalara temastan kaçınılmalı

– Uzakdoğu’da olan vatandaşlarımız pastörize olmamış süt, et ve et eserlerini tüketmemeli.

– Sıhhat çalışanları bakanlığın ve Yerküre Sıhhat Örgütü’nün sunduğu kalite standartlarına makul tıbbi materyaller kullanmalı. hastanelerde kuşkulu şahıslardan alınan numunelerin taşınmasında katiyen hastanenin pnömatik tüp sistemleri kullanılmamalı, numuneler elden teslim edilmeli.

17- KİME GÜVENMELİYİZ?

Topluluğu tasaya düşüren ve hakkında net malumatın az olduğu hususlar asılsız haber salgınlarına iyi bir ortam oluşturabiliyor. Toplumsal kaygı bireylerin zihninde birçok soru ortaya çıkarıyor, net haber olmadığı için cevaplanamamış sorular ise süratle asılsız bilgilerle  karşılanabiliyor. Toplumsal medyada dolaşan haberler topluluğu daha ziyade paniğe ve kaygıya sevk edebiliyor. Endişe ve panik ise topluluğun uyum içerisinde hareket etmesinin önünde kıymetli bir mani. Bu sebeple resmi kurumların, ulusal ve milletlerarası medya kuruluşlarının haberlerini tercih etmek, içtimaî medyada dolaşan ve teyit edilmemiş haberlere maruz kalmaktan kaçınmak, medyada görülen ve “uzman” olarak sunulan şahısların yetkinliklerini sorgulamak, sunulan haberleri teyit etmeye çalışmak sağlıklı malumatlar edinmek için de büyük kıymet arz ediyor.

18.DOĞRU BİLGİYİ NEREDEN ELDE EDEBİLİRİM?

Mevcut salgınla ilgili en gerçek malumatlar Yerküre Sıhhat Örgütü’nün web sitesinde gün gün yayınlanıyor. Salgına yönelik malumatlar özet olarak “durum raporları” kısmında her gün listeleniyor. Türkiye’ye yönelik gelişmeler için en hakikat malumat kaynağı ise Sıhhat Bakanlığı web sitesinin duyuruları ve bakanlık yetkililerinin basın açıklamaları. Daha detaylı malumatlar için ise Çin başta olmak üzere salgınla ilgilenen devletlerin sıhhat bakanlıklarının ve halk sıhhati kurumlarının web siteleri sağlıklı haberler sunuyor. 

 19. DSÖ’NÜN BU SÜREÇTEKİ FONKSİYONU NEDİR?

2005 yılında imzalanan “Uluslararası Sıhhat Düzenlemeleri – 2005” mutabakatına nazaran global ölçekteki salgınlarda Yerküre Sıhhat Örgütü’nün uyum sorumluluğu mevcut. Bu muahede DSÖ’ye üye 196 devlet için hukuksal olarak bağlayıcı. Bu sebeple devletlerin bir salgın geliştiğinde ilgili malumatları DSÖ ile paylaşması ve yapılacak uyuma katılması gerekiyor. DSÖ’nün de bu sorumluluklar kapsamında üye devletlere süratli ve emniyetli haber sağlaması, rehberlik etmesi, gelişmeleri üye devletlerle paylaşması gerekiyor.

20- DSÖ ACİL DURUM KARARI

Daha evvel SARS, Kuş Gribi (H5N1), Domuz Gribi (H1N1), Ebola, Zika, evlat felci salgınlarında acil durum ilan eden DSÖ, 22 Ocak’ta yapılan içtima neticesinde acil durum ilan etmek için şimdi erken olduğuna kanaat getirdi. Bu husus uluslar arası gündemde de tartışmalı olmakla birlikte acil durum ilan edilmemesine sebep olan argümanlar şu formda sıralanabilir:

    *  Yeni Corona virüsü salgınının ölümlülük orantısı MERS ve SARS salgınlarına nazaran daha düşük olarak iddia ediliyor.

  *  Virüsün bulaş suratı çok yüksek değil. (r0 kıymeti 1.4-2.5 düzeyinde)

  *  Kişiden kişiye bulaş oluyor fakat mekanizması tam olarak anlaşılmamış durumda.

  *  Virüs kaynağı tam olarak bilinmiyor.

  *  Illeti teyit edilen vakaların yalnızca yüzde 25’i şiddetli enfeksiyon seviyesinde.

  * DSÖ’nün umumi tavrı, yıkıcı tesirleri olabilecek ticari kısıtlamaları minimize etmek yanında.

22 Ocak’taki içtimadan bir acil durum kararı çıkmamıştı ama 30 Ocak’ta yapılan içtimada DSÖ acil durum ilan etti. Bu ilanda, Çin’in üzerine düşeni ziyadesiyle yaptığı, salgının sıhhat sistemi zayıf olan devletlere yayılmasının acilen önlenmesi gerektiği, salgına uluslar arası uyumla müdahale edilmesi gerektiği, memleketler arası seyahat ve ticareti kısıtlamaya gerek olmadığı vurgulandı. Acil durum ilan edilmesi kısaca şu meale geliyor: Birleşmiş Milletler’e üye olan tüm memleketlere en üst seviyede durumun değerli olduğu tabir edilmiş oluyor. Bunun üzerine memleketler, hadlerini kapatma, uçuşları iptal etme, ticareti sınırlama vb kararları kendileri verebiliyor. Bu hususta uluslar arası seyahat ve ticaretin sınırlanmasının ekonomik açıdan yıkıcı tesirleri olabileceğinden ötürü, bu bahiste kısıtlama kararı ilan eden memleketlerin kararlarını ilmî kanıtlara dayandırmaları gerektiğine dair DSÖ uyarıyor.