Gündem

Deprem uzmanından ‘yer değiştirme’ açıklaması: 30 kilometre kırılma var!


Gündem

Yapılan değerlendirmelerde, bu sarsıntıdan sonra nerelerde yüzey deformasyonları olabileceği ve yüzey deformasyonlarından ne cins doneler elde …



Yapılan değerlendirmelerde, bu sarsıntıdan sonra nerelerde yüzey deformasyonları olabileceği ve yüzey deformasyonlarından ne cins doneler elde edebileceğine bakmak için çalışmalar yapıldı. Şu an elde edilen deformasyon modellemelerine nazaran, bölgenin derinliklerinde 30 km civarı bir kırılma olduğu ve fay üzerinde de yaklaşık 40 cm civarında bir mekan değiştirme olduğu belirlendi. Başkaca içtimada, yıkılan ve ağır hasar gören binaların zelzele yönetmeliğine müsait yapılmadığı, bu büyüklükte bir zelzelede sıradan kurallarda hasarın “Hafif hasar seviyesinde olması gerektiği söz edildi.
Elazığ’da meydana gelen 6.8 büyüklüğündeki zelzelenin akabinde, bir sonraki sabah acil olarak sarsıntı nahiyesine giderek alan araştırmasına başlayan İTÜ Tedrisat üyeleri, çalışmalarıyla ilgili basın içtiması düzenledi. Alan araştırmasına İTÜ’nün yanı sına Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Sarsıntı Araştırma Enstitüsü, Yıldız Teknik Üniversitesi ve Fırat Üniversitesi’nden tedrisat üyeleri de destek verdi. İTÜ Zelzele Mühendisliği ve Afet Idaresi Enstitüsü Yöneticisi Prof. Dr. Filiz Piroğlu’nun moderatörlüğünü yaptığı içtimaya İTÜ İnşaat Fakültesinden Doç. Dr. Beyza Taşkın, İTÜ Maden Fakültesi Jeoloji Mühendisliği Bölümü’nden Prof. Dr. Serdar Akyüz ve Talim Üyesi Dr. Cengiz Zabcı katıldı. Basın içtimasında Şark Anadolu Fayı üzerinde yapılan çalışmalar ve bina güvenliği ile ilgili değerlendirmeler konuşuldu.

“YERİN DERİNLİKLERİNDE 30 KM CİVARI BİR KIRILMA VAR”

Prof. Dr. Serdar Akyüz, şunları söyledi:

“Bu sarsıntıdan sonra nerelerde yüzey deformasyonları olabileceğini ve yüzey deformasyonlarından ne çeşit olgular elde edebileceğimize bakmak için acilen arazi çalışmalarına başladık. Ve zelzelenin odak noktası Sivrice kazasının 25 km Güney Batısı’nda, yaklaşık olarak Pütürge’nin Kuzeydoğusunda bir yana denk geliyor. Sivrice’den başlayarak Güney Batı’ya akıllıca fay izi boyunca gözlemlerimize başladık ve bu gözlemlerimizde ana fay kırığına ilişkin çok sarih bir yüzey kırığı göremedik lakin Şark Anadolu Fayı’nın nerelerden geçtiğini çok rahat bir biçimde gözleyebildik. Ilıncak ve Görgülü köyleri civarında çizgisel birtakım yapılar bize fayın nerelerden geçtiğini gösteriyor. Buralarda gözlemlerimizi daha ağır yatık ve birtakım tali kırıklar, çatlaklar gördük. Bunun dışında Çevrimtaş civarında yüzey kırığına emsal birtakım köstebek izi yapılar dediğimiz yapılar kaydedildi. Alışılmış çalışmalar devam ediyor. Zelzelesi anlamaya çalışıyoruz. Pek çok heyelan olduğunu gördük. Bilhassa Kuzey Batı’daki blok üzerinde. Bunlar bazen açılmalar, bazen düşmeler halinde bazen göl kenarında göle kaymalar biçiminde tespit edildi. Ama bunlar da direkt olarak yüzey kırığı yansıtan deformasyonlar değil. Natürel bu yüzey kırığını net bir formda görebileceğimiz bir zelzele olmadığı için bizim ek birtakım çalışmalara gereksinimimiz var. Şu aşamada biz net olarak şu kadar bir alan kırıldı, diyemiyoruz. Şu an elde edilen deformasyon modellemelerine nazaran, bölgenin derinliklerinde 30 km civarı bir kırılma olduğunu ve fay üzerinde de yaklaşık 40 cm civarında bir nokta değiştirme olduğunu söyleyebiliyoruz.”

“BU KARMAŞIK YAPI DAHA UYGUN ÇALIŞILMALI”

Prof. Dr. Naci Görür’ün bu sarsıntının yaşanacağını çalışmaları sonucu lisana getirdiğini söyleyen Talim Üyesi Dr. Cengiz Zabcı da şöyle konuştu:

“Açıkçası bizim aslında bu sarsıntıyla değil daha öncesinde ilgimizi ağırlaştırmaya başladığımız bir fay attı. Bizim üniversitenin mevcut şu anda yürüyen bir girişimi var. Hazar Gölünü kapsıyor. Bunun ana sebeplerinden bir tanesi üniversitemiz mensuplarından Prof. Dr. Ziyadin Çakır’ın uydu Jeodezisini kullanarak, Palu ve Sivrice’nin Güneyi arasında tespit ettiğimiz sarsıntısız kayma hareketi. O yüzden bu fay ve komşu modüllerinin risk taşıdığını ve bu karmaşık yapının daha uygun çalışılması gerektiğini düşündük. Bu çalışmalara devam edeceğiz. Zelzele oldu gittik, birkaç gün içinde bir şey gördük diye bir sonuca bağlamıyoruz lakin bu çok disiplinli, ayrıntılı çalışmaları sonlandırdıktan sonra çok daha somut olgular ile önünüze çıkabileceğiz.”

“BİNALAR SARSINTI YÖNETMELİĞİNE MAKUL OLSAYDI, HAFİF HASAR ALACAKLARDI”

Ortamdaki yapılar ile ilgili değerlendirmelerde bulunan Prof. Dr. Beyza Taşkın ise, şunları söyledi:

“Biz sarsıntıya dayanıklı binaları nasıl tasarlıyoruz? Bu memleket bu işi hiç bilmiyor mu? Hayır biliyor. Bu memlekette, 1940 yılından başlayan sarsıntıya yönetmelikler var. Şayet sizin yöredeki bina 1975 yönetmeliği ve sonrasında yapılmış ise, Sivrice’de bulunan bir bina kendi yükünün yüzde 8’i üzere bir sarsıntı yüküne maruz kalacak formda tasarlanıyordu. Daha sonraki yıllara ilerlersek, 1998 ve 2007 yılındaki yönetmeliklere, birebir binayı Sivrice’de yapmak isteseniz, kendi tartısının yüzde 12,5’u üzere bir dizaynda yapmanız gerekir. 98 ve daha sonra yapılan betonarme yapıların, acilen çabucak hiçbirisinde orta hasar ve üzerinde bir hasar olmayacak, büsbütün en çok görebileceği hasarın hafif hasar seviyesinde kalmasıydı bizim beklentimiz. Nokta hareketlerinin büyüklükleri dikkate alındığında. 1975 tarihli sarsıntı yönetmeliğine makul ve sonrasında inşa edilen yapılardan da beklentimiz en çok hafif hasar niteliğinde de olması. Ağır Hasarlı demek, ayakta kalan binalar ama bir daha kullanılması mümkün olmayan binalar. Bakan Kurum’un zikrettiği “168 tane binanın da acilen ortadan kaldırılması gerekiyorö demiş olduğu binalar. 23 bine yakın binada hasar tespiti yapılmış durumda. Yüzde 29’u kullanılmaz durumda. Alışılagelmiş kaidelerde yönetmeliğe mütenasip yapılsa hafif hasarlı olmalı. yüzde 34,6’sı ise esasen hasar almamış durumda.”