Gündem

Korkutan tahmin! ‘Marmara Denizi’ne kıyısı olan tüm şehirler…’


Gündem

Türkiye’de son vakitlerde artan sarsıntılara ait, Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB) Jeoloji Mühendisleri Odası Güney Marmara Büro …



Türkiye’de son vakitlerde artan sarsıntılara ait, Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB) Jeoloji Mühendisleri Odası Güney Marmara Büro Idare Heyeti Üyesi, Balıkesir Vilayet Temsilci Yardımcısı Aysun Aykan açıklamalarda bulundu. Türkiye’de 500 civarında 5.5 büyüklüğünde sarsıntı üretebilecek fay hattı bulunduğunu belirten Aykan, bilhassa Marmara Denizi’ndeki Marmara fayı ve Balıkesir- Gökçeyazı Fayı’nı işaret ederek, “Bu fayların kırılma devri geçti” dedi. Aykan, her iki fayında 7’nin üzerinde zelzele üretme potansiyeline sahip olduğunun altını çizdi.

‘MARMARA’DAKİ ZELZELELER, SESSİZ KALAN FAYDAKİ TANSIYONU ARTIRDI’

Marmara fayında kırık sürecinin başlamış olabileceğine işaret eden Aykan, “Marmara Denizi’ndeki Son zelzeleler bize, Marmara Denizinin zelzele açısından faal olduğunu, diri olduğunu, zelzele üretme potansiyelinin olduğunu bir kere daha göstermiştir. Ulusal ve milletlerarası yapılmış ilmî çalışmalar, bu kesimde 7’nin üzerinde ve maksimum 7.6 büyüklüğe çıkabilecek bir zelzelenin olacağını göstermektedir. 26 Eylül ve 11 Ocak’taki Marmara Denizi içerisinde meydana gelen zelzelelerle dikkati çeken durum ise, hiç hareket etmeyen, Marmara fayının orta kolunun, çok uzun hengam süren sessizliğini bu zelzelelerle bozmasıdır. Bu zelzele ile kırık harekete geçmiş, kırık süreci başlamış olabilir. Bu zelzele uzun mühlet sessiz kalan faydaki tansiyonu arttırdı, bu yüzden de beklediğimiz büyük zelzelenin biraz daha yakın olduğunu söyleyebiliriz” dedi.

‘MARMARA ZELZELESI DEMEMİZ DAHA AKILLICA OLUR’

Marmara Denizi’nde oluşacak sarsıntının muhitinde birçok tesire yol açabileceğini kaydeden Aykan, “Marmara Denizi’nin içinde olacak zelzelesi İstanbul sarsıntısı diye isimlendiriyorlar. Ancak bu söylem, kamuoyunda yanlış algılanmasına neden oldu. Bu sarsıntıdan yalnızca İstanbul etkilenecekmiş üzere yanlış algılama da oluşmuştu. Bu zelzeleden Marmara Denizi’ne kıyısı olan tüm kentlerin ağır bir biçimde etkileneceği bilinmelidir. Bu yüzden de Marmara sarsıntısı dememiz daha akıllıca olur. Bu yalnızca İstanbul’u, Balıkesir’i etkilemez, Marmara Denizi’ne kıyısı olan tüm kentler; İstanbul, Balıkesir, Yalova, Bursa, Kocaeli, Çanakkale ve Tekirdağ ağır bir formda etkileneceği bilinmelidir. Mahsusen 1766 yılında Marmara Denizi’nde meydana gelen sarsıntı, Avusturya’dan, İtalya’ya kadar geniş bir coğrafyada hissedilmiş ve tüm Marmara Nahiyesi’nde tahribata yol açmıştır” diye konuştu.

‘6.5 VE 7.2 BÜYÜKLÜĞE ÇIKABİLECEK ZELZELE ÜRETME POTANSİYELİNE SAHİP’

Balıkesir yeri için de ikazlarda bulunan Aykan, “Paleosismolojik-Jeolojik çalışmaların da yardımıyla sarsıntıların devranı tam net bilinmese de, sarsıntıların tekrarlama periyotlarını, zelzelelerin olabileceği mahalleri söyleyebiliyoruz. Örneğin Marmara Denizi’ndeki Marmara fayının, Balıkesir- Gökçeyazı fayının kırılma devrinin geçtiğini bu çalışmalara dayanarak biliyoruz. Balıkesir- Gökçeyazı fayında yapılmış olan Jeolojik -Paleosismolojik çalışmalar sonucunda bu yarar MÖ 850’ye kadar 4 paleodepremin geliştiği, sarsıntı tekrarlama periyodunun 1000 yıl olduğu ve kırıldığında 6.5 ve 7.2 büyüklüğe çıkabilecek sarsıntı üretme potansiyeline sahip olduğu belirlenmiştir” tabirlerini kullandı.

‘DEPREMİN, KUZEYE HAKIKAT AKTARIM OLDUĞUNU GÖRÜYORUZ’

Sarsıntının kuzeye akıllıca aktarımının kelam konusu olduğunu söyleyen Aykan, “28 Ocak tarihinde Manisa-Kırkağaç’ta 5.1 büyüklüğünde sarsıntı meydana geldi. Bu zelzele geçen hafta başlayan bir aktiviteydi. Manisa-Akhisar’da, 5.6 büyüklüğündeki sarsıntının olduğu konumun kuzeyinde oldu. Maden Tetkik ve Arama Umumi Müdüriyeti’nin diri fay haritasına nazaran, Manisa-Akhisar sarsıntısının olduğu nokta, Gelenbe fay zonunun güney ucunda olmuştu. Şu an sarsıntının kuzeye hakikat aktarım olduğunu görüyoruz. 10 Aralık tarihinde Balıkesir-Altıeylül’de 5 büyüklüğünde Gelenbe fay zonunun kuzey ucunda sarsıntı olmuştu, kesimin zelzele açısından etkin olduğunu görüyoruz” dedi.

‘DİKKAT EDİLMESİ GEREKİYOR’

Şark Anadolu fayında tehlikenin şimdi geçmediğini vurgulayan Aykan, “Elazığ-Sivrice zelzelesinin meydana geldiği Şark Anadolu fay zonu, Bingöl-Karlıova‘dan başlayan ve 580 kilometre boyunca İskenderun Körfezi’ne hakikat uzanan canlı bir deformasyon kuşağıdır. En az iki milyon yıldan bu yana hareket ettiği biliniyor. DAFZ’nun 6-7 segmentleri bulunmaktadır. Tarihî sarsıntı kayıtlarına nazaran Şark Anadolu fay zonu boyunca, bu fay segmentlerinde büyüklüğü 6.5 ile 7 üzeri büyüklükte değişen birçok zelzele geliştiği ve ağır hasarlara neden olduğu bilinmektedir. En son olan Sivrice zelzelesinde kırılan fayın her 2 ucundaki fay segmentlerine, kuvvet aktarım olmuş olabileceğinden bu fay segmentlerine dikkat edilmesi gerektiğini düşünüyorum. Palu- Hazar fayına, Adıyaman-Çelikhan fayına dikkat etmemiz gerektiğini ve Kahramanmaraş-Gölbaşı Kesimi’nde en son 1513 tarihinde sarsıntı olan ve üzerinden uzun vakit geçmiş olduğu için bu yere de dikkat edilmesi gerektiğini düşünüyorum” formunda konuştu.

‘5.5 ÜZERİ SARSINTI ÜRETME POTANSİYELİNE SAHİP 500 CİVARINDA DİRİ FAY VAR’

Türkiye’de şu anda 500 civarında zelzele üretebilecek canlı fayların bulunduğunun altını çizen Aykan, “2012 yılında Maden Tetkik ve Arama Umum Müdüriyeti tarafından yayınlanan diri fay haritasına bakıldığında 5.5 üzeri büyüklükte zelzele üretme potansiyeline sahip 500 civarında diri fay olduğu bilinmektedir. MTA’nın sitesinden bu diri fayların geçtiği noktaları görebilirsiniz. Sarsıntılara karşı gerekli tedbirleri almamız gerekiyor. Fay hattındaki binaların güçlendirilmesi teknik olarak çok güçlükle, sarsıntıda ayakta kalamaz yıkılır. Türkiye’de etkin fay hatları yahut zonları üzerine bina inşa edilmesi, ABD Kaliforniya Fay Maddesi’nde olduğu üzere yasaklanmalıdır. Etkin fay zonları üzerine inşa edilmiş bulunan binalar kentsel dönüşüme tabi tutularak halkımızın güvenliği sağlanmalıdır” açıklamasını yaptı.