Kültür Sanat

Özgürlük Eşitlik Kardeşlik?


Kültür Sanat

Dostlarım, şunu hiç unutmayınız, Berbat bitki, istenilmeyen insan yoktur. Yalnızca bed yetiştiriciler vardır …



Dostlarım, şunu hiç unutmayınız,

Berbat bitki, istenilmeyen insan yoktur.

Yalnızca bed yetiştiriciler vardır.

                                                 Victor Hugo

                                                  Sefiller

Direktör, oyuncu, senarist, kameraman Ladj Ly, 1994’de Vincent Cassel, Romain Gavras, Kim Chapiron, Toumani Sangaré’nin kurduğu Kourtajmé sanat kümesinin üyelerinden biri. Ly, 2005 Fransa’daki 2005 banliyö ayaklanmalarını anlatan 365 jours à Clichy Montfermeil (2006), Go Fast Connexion (2008), A voix haute: la force de la parole (2017), Les Misérables (2016) isimli militan belgeselleriyle tanınıyor. Gerilla tekniğiyle çalışan direktör, oyuncu, kameraman Ly omuz kamerasıyla kişileri, hadiseleri yakından izliyor.

“Ben Montfermeil’de büyüdüm. Varoş ömrünü, mahsusen polis şiddetini mütemadi görüntüye çektim. Bir gün bir evladı döven iki polisi kaydettim. Sonraki gün karakola gidip onlara görüntümü gösterdim. Hepsinin suratı asıldı. Komiser “Bu medyayı yayınlarsan senin için âlâ olmaz” dedi. Kaydı komisere verip çıktım. Bu imgelerle ne yapmalıydım ? Romain, pederi Costa-Gavras’ı aradı. O da bizi Rue89 internet sitesine yönlendirdi. Sefiller yayınlanır yayınlanmaz ortalık karıştı. Polis şiddetini yansıtan bu belgesel ulusal skandal yarattı. O gün manzaraların gücüne hakikaten inandım. Bu kısa belgeselden ortaya uzun metraj Sefiller çıktı” diyor Ladj Ly.

Senarist Giordano Gederlini, Kourtjamé öbeğinden oyuncu Alexis Manenti ile birlikte senaryoyu yazan Ly, Victor Hugo’nun ölümsüz yapıtına değerde bulunuyor. Sefiller, 6 haftada Seine-Saint-Denis’de çekildi.

Fransız futbol grubu Blues, Yerküre Kupası’nı kazanmıştır. Herkes bu büyük başarıyı kutlamaktadır. Caddeler Kişilerle dopdoludur. Taşradan Hatayla Uğraş Timi’ne katılan Stéphane (Damien Bonnard), deneyimli Chris (Alexis Manenti) ve Gwada (Djebril Didier Zonga) devriyeye çıkarlar. Banliyöde yaşayan öbekleri tek tek tanırız: Afrikalılar, kaçak Suriyeli sığnmacılar, fuhuş ticareti yapan Nijeryalılar, uyuşturucu satan Stingy, dönerci imam Salah, seçilmeden vazife yapan belediye yöneticisi, Müslüman kardeşler, çingeneler, kaderci ebeveynler, İssa, Buzz üzere denetim edilemeyen başıboş evlatlar. Herkes diğerine akıl verir, gerginleşen ortamı hafifletmeye çalışır, otoritesini sağlamlaştırmaya eforlar, kendi küçük yerini savunur. Ya evlatlar ? Evlatlar bu çarpık nizamın kurbanlarıdır. Sirkten çalınan aslan yavrusu ortalığı güzelce karıştırır.

“Herkes polis tersi bir sinema yaptığımı sandı. Halbuki onlarla aram çok yeterli. Bir birden fazla sefil bir ömür sürüyor. Banliyölerde çevre konutlarda oturuyorlar. Az maaş alıyorlar. Küçük bir hane alabilen otuz yıl kredisini ödüyor” diyor Ladj Ly. Sefiller, çocukluk üstüne bir sinema. Açılış sahnesinde Marsellaise’i söyleyen evlatlar var. Finalde varoş çocuklarlı var. . Hiçbir karakter yargılanmıyor. herşey gerçek, herkes olduğu üzere. Varoşlarda yaşamak, hayatta kalmak için savaşmak, arbede etmek, başkalarını yemek, yutmak gerek. Nüfusun % 95’i tatile gidemediği için evlatlar yaz partilerini kendileri yaratıyorlar.

Buzz, dronuyla nahiyeyi kuşbakışı manzaralar. Dron tıpkı bilge, kutsal bir bakışla herkesi Izler, şiddeti yakalamaya çalışır, gerçeği kaydeder. Otuz yıldan beri devlet buraya uğramamıştır. Devlet olmayınca herkes organize olup yerin denetimini ele geçirmeye çalışır. Gençler, evlatlar radikallerin insafına kalmışlardır. Müslüman kardeşler evlatları etkileyip kendi taraflarına çekmeye çalışırlar.

Bilhassa Amerikan filminden, Training Day, End Watch, Detroit üzere sinemalardan etkilenen Ly “Montfermeil’de yaşıyorsan çocukluğundan itibaren Victor Hugo’yu bilirsin. Hugo’nun vaktinde burada zindanlar vardı, zindanlarda da hırsızlar. Thénardier’lerin hanesi, Jean Valjean çeşmesi buradaydı. Hugo tarihi anlatmadı. Geçmişi değil, günümüzü yazdı” diyor. Sefiller, varoşlarda yetişip büyüyen birinin çektiği birinci kenar mahalle sineması. “Cannes Sinema Festivali’nde yarışan birinci siyahi Fransız direktör benim” diyen Ly, 2018’de Montfermeil’de Kourtjamé Okulu’nu açtığını, gençlere film eğitimi verdiklerini, beş kısa metraj yaptıklarını, 50 kişilik kontenjan için ikibin kişinin başvurduğunu belirtiyor.

Ladj Ly’nin yönettiği, senaryosunu Ly, Giordano Gederlini, Alexis Manenti’nin yazdığı, müziğini Pink Noise’un bestelediği, Alexis Manenti, Djebril Didier Zonga, Damien Bonnard, Issa Perica, Al Hassan Ly, Steve Tientcheu, Nerizar Ben Fatma, Almamy Kanouté’nin oynadığı Les Misérables (Sefiller/2019) bugün gösterime girdi.