Ekonomi

İngiltere’nin ticaret müzakereleriyle imtihanı başlıyor


Ekonomi

İngiltere’nin Avrupa Birliği ile 1973 yılında başladığı yolculuğu 31 Ocak gecesi 23:00 te sona eriyor. İngiltere’nin AB’den çıkış mutabakatı …



İngiltere’nin Avrupa Birliği ile 1973 yılında başladığı yolculuğu 31 Ocak gecesi 23:00 te sona eriyor. İngiltere’nin AB’den çıkış mutabakatı kapsamında 2020’nin sonuna kadar uygulanacak olan geçiş muahedesi nedeniyle İngiliz iktisadı üzerinde direkt ve sert tesirlerin görülmesi beklenmiyor. Öte yandan İngiltere ile AB arasında önümüzdeki 11 ay boyunca son nokta çekişmeli bir müzakere sürecinin yaşanması öngörülüyor.

Geçiş sürecince İngiltere ortak pazarda kalmaya devam ederken, mal ve hizmetlerin ticaretinde mevcut statüko devam edecek. Öte yandan İngiltere’nin artık AB parlamentosunda ya da kurumlarında temsilcileri olmayacak. Velhasıl İngiltere 31 Ocak sonrasında karar alma mekanizmalarından büsbütün çıkmış olacak.

Özgür ticaret ittifaklarının son kademe kapsamlı ve teknik müzakereler içerdiği düşünüldüğünde 11 aylık mühletin İngiltere ve AB arasında kapsamlı bir itilafın yapılması için ehliyetli olmadığı düşünülüyor.

İngiltere Başbakanı Boris Johnson ise geçiş sürecinin 2020 yılından sonrasına uzatılmaması konusunda kararlı. Öte yandan AB yetkilileri kapsamlı bir ticaret muahedesinin yapılması için 2022’ye kadar uzayabileceğini öngörüyor.

Daha evvel AB ile Kanada arasında yapılan muaf ticaret itilafı görüşmeleri 7 yıl sürmüş, sekizinci yılında parlamentolar tarafından onaylanabilmişti.

Artık ise İngiltere temel ticaret ortağı olan AB ile bağımsız ticaret mutabakatı müzakerelerine başlayacak. Bu müzakerelerin en erken mart ayında başlaması, tarım, hayvancılık ve balıkçılık, hizmetler üzere ortamlarda önemli tartışmaların yaşanması bekleniyor.

İngiltere’nin 2020 yılının sonuna kadar AB ile uzlaşmaya varamaması ve geçiş sürecini de uzatmaya yanaşmaması durumunda, memleket bir kere daha ittifaksız çıkış riski ile karşı zıdda kalacak. Bu durumda AB ile ticaretini ya AB tarafından uygulanacak kurallara nazaran ya da Yerküre Ticaret Örgütü’nün (WTO) gümrük tarifelerine nazaran yapmak zorunda kalacak.

İngiltere Başbakanı Boris Johnson her ne kadar her fırsatta AB ile koordinasyonlu bir sistemi hedeflediklerini belirtse de AB’nin müzakereler sırasında İngiltere’nin üçüncü pazarlarla yapacağı itilafları da göz önünde bulundurması bekleniyor.

İngiltere için muaf ticaret müzakerelerini zorlaştırabilecek bir gayri bahis ise esasen bu müzakerelerin 27 memleket ile yapılacak olması.

Bu müzakerelerde tek tek her eser ve hizmetin ticaretinin bir öbür devlet ile eşleştirmesinin yapılması, her husus üzerinde tartışmaların olması bekleniyor.

Bilhassa İngiliz iktisadının yaklaşık yüzde 80’lik kısmını oluşturan hizmet kesimine ait yapılacak görüşmeler büyük değer taşıyacak. Londra finans merkezinin geleceği ve Avrupa piyasalarına erişimin devamı değerli gündem hususları arasında bölge alması bekleniyor. 2016 yılından bu yana oluşan belirsizlik ortamında milletlerarası finans şirketlerini Paris, Frankfurt, Dublin ve Lüksemburg üzere alternatif finans merkezlerine çekmeye çalışan AB’nin İngiltere’yi müzakere masasında zorlaması muhtemel görünüyor.

İngiliz basınına nazaran bankaların ve varlık başkanlarının referandumdan bu yana yaklaşık 1 trilyon sterlin bedelindeki varlığı AB devletlerine aktardığı kestirim ediliyor.

Brexit belirsizliğinin sürmesi Londra’nın finans merkezi konumuna zarar veriyor.

Örneğin Merkezi New York’ta bulunan danışmanlık şirketi Duff & Phelps tarafından hazırlanan “Küresel Regülasyon Görünümü” raporuna nazaran, New York, Londra’yı artta bırakarak 2019 yılında yerkürenin en büyük finans merkezi konumuna yükseldi. 2019 yılı itibarıyla ankete katılan üst seviye finans başkanlarının yüzde 56’sı New York’u, yüzde 34’ü ise Londra’yı öncelikli finans merkezi olarak gördüğünü belirtiyor.

İngiltere, AB’ye daha evvel 39 milyar sterlin seviyesinde bir boşanma tazminatının ödenmesi vaadinde bulunmuştu. İngiliz Bütçe Sorumluluk Ofisi (OBR) datalarına nazaran son devirde ödenen üyelik ek behreleri düşüldüğünde İngiltere’nin AB’ye yaklaşık 30 milyar sterlinlik bir boşanma tazminatını ödemesi gerekiyor. Önümüzdeki periyotta taraflar arasında bu tazminatında da ne hengam ve kaç taksitte ödeneceği görüşülecek.

İngiltere hangi itilafları imzaladı?

Avrupa Birliği bu devrana kadar 40 bağımsız ticaret mutabakatı yaptı. İngiltere AB üyesi olarak bu muahedeler yoluyla Kanada dahil olmak üzere yaklaşık 70 devletle ticaret yapıyordu. Bu devrana kadar İngiltere AB ile özgür ticaret mutabakatı olan memleketlerle AB ile olan ittifakın birebirini imzalamak için görüştü.

Geçiş sürecinin ahir taraflarla mutabık kalınması durumunda İngiltere bu devletlerde daha mevcut koşullarla ticaretini yapabilecek. Birebir vakitte 1 Şubat itibarıyla AB’den çıkan İngiltere, AB’nin bağımsız ticaret mutabakatı olmayan öteki memleketlerle de resmen ticaret müzakerelerine başlayabilecek. İngiltere bir yandan da AB ile geçiş sürecinin ahir devreye girecek olan bağımsız ticaret ittifakı görüşmelerini yapacak.

İngiltere, bu hengamda kadar AB’den çıkış ile birlikte karşılıklı ticaretin mevcut kurallarla devamı için 20 “devamlılık” ittifakı imzaladı. Bu mutabakatlar Kosova, Ürdün, Tunus, Gürcistan, Güney Kore, Norveç, İzlanda, İsrail, İsviçre ve Şili üzere yekun 50 ülkeyi kapsıyor.

İngiltere ve Türkiye arasında ise görüşmeler sürüyor. Geçen yılın aralık ayında Ticaret Bakanı Ruhsar Pekcan, “Türkiye’nin AB ile İngiltere arasında imzalanacak mutabakata koşut bir ittifak imzalanması üzerinde çalışmaları var.” sözünü kullanmıştı.

AB, İngiltere’nin en kıymetli ticari ortağı konumunda. İngiltere’nin AB’ye ihracatı, yekun ihracat içerisinde yüzde 44’lük bir hakka sahip. Devlet, 616 milyar sterlinlik ihracatının 274 milyar sterlinlik kısmını AB devletlerine gerçekleştirdi. Geçen yıl İngiltere’nin AB memleketlerinden yaptığı ithalatın büyüklüğü ise 341 milyar sterlin seviyesinde. AB’nin İngiltere’nin yekun ithalatındaki behresi yaklaşık yüzde 53 seviyesinde. İngiltere’nin bu devrana yaptığı “devamlılık” itilafları yekun ticaretinin yalnızca yüzde 8’ini kapsıyor.

Geçen yılın aralık ayında ABD Yöneticisi Trump, İngiltere Başbakanı Johnson’ı kazandığı seçim zaferinden dolayı tebrik etmiş ve iki önderin “iddialı bir hür ticaret anlaşması” için müzakerede bulunma konusunda mutabık kaldığı açıklanmıştı. Öte yandan İngiltere’nin Çinli Huawei şirketinin devletin 5G altyapısında rol almasına müsaade vermesinin akabinde bu gelişmenin iki memleketin ticaret ittifakı müzakerelerine muhtemel yansımaları merak konusu.

Milletlerarası finans kuruluşları uyarıyor

Yerkürenin önde gelen finans kuruluşları İngiltere ve AB arasındaki bağımsız ticaret müzakerelerini yakından izleyecek. Memleketler arası kredi kademelendirme kuruluşu Moody’s hususa ait açıklamasında İngiltere ve AB arasında ticaret bağlarının gevşeyebileceğini, bunun da devletin ekonomik temelleri üzerinde olumsuz tesirleri olacağı ihtarında bulundu.

Bir başka kredi aşamalandırma kuruluşu Standard & Poor’s (S&P) ise İngiltere’nin AB’de ayrılıyor olmasına karşın hala önünde çeşitli zorlukların olduğunu bildirdi.

Ayrılık sürecinin getirebileceği belirsizliklerin farkında olan İngiltere Merkez Bankası da beklentisini 2020 için yüzde 1,25’ten yüzde 0,75’e, 2021 için yüzde 1,75’ten yüzde 1,50’ye ve 2022 için yüzde 2’den yüzde 1,75 seviyesine düşürdü.