Kıbrıs

Sıkıyönetim nedir?


Kıbrıs

Sıkıyönetim, O hal dönemlerini hatırlamak için çok uzaklara gitmemize gerek yok. Hatırlayacak olursanız 90’lı yılların sonlarına kadar yurdun doğusu O hal rejimi ile yönetiliyordu. Peki, Sıkıyönetim rejimi nedir, hangi durumlarda gerçekleşir ve kimler tarafından belirlenir? Türkiye’de hangi dönemlerde yaşanmıştır? Tüm detaylarıyla haberimizde…   SIKIYÖNETİM NEDİR? Sıkıyönetim, savaş, savaşı gerektirecek durum, ayaklanma, vatanın ve milletin bölünmezliğini tehlikeye […]



Sıkıyönetim, O hal dönemlerini hatırlamak için çok uzaklara gitmemize gerek yok. Hatırlayacak olursanız 90’lı yılların sonlarına kadar yurdun doğusu O hal rejimi ile yönetiliyordu. Peki, Sıkıyönetim rejimi nedir, hangi durumlarda gerçekleşir ve kimler tarafından belirlenir? Türkiye’de hangi dönemlerde yaşanmıştır? Tüm detaylarıyla haberimizde…

 

SIKIYÖNETİM NEDİR?

Sıkıyönetim, savaş, savaşı gerektirecek durum, ayaklanma, vatanın ve milletin bölünmezliğini tehlikeye düşüren hallerin yaygınlaşması ile anayasada da belirtilen Bakanlar Kurulu’nun yurdun birkaç yerinde uygulamaya karar verilen esas hak ve hürriyetlerin geçici olarak sınırlandırılması gereken bir askeri yönetim şeklidir.

Sıkıyönetim ve olağanüstü hal birbirlerinden farklıdır. İnsanlar çoğu vakit bu iki kavramı birbirine karıştırır. Olağanüstü hal, afet, hastalık, ekonomik bulanımlar ve sıkıyönetim gerektiren hallerin hafifinde meydana gelen durumlarda oluşur.

Sıkıyönetimde yetki askeri makamlarda, olağanüstü hallerde ise yetki mülki makamlardadır.

Sıkıyönetim, sadece maddi düzen ve güvenin sağlanması ile ilgili olduğundan ülkenin her yerinde değil, yalnız halk düzeni bozulan bir ya da birkaç bölgede duyuru ediliyor. Gerektiği durumlarda ülkenin genelinde de duyuru edilebilir.

Sıkıyönetim keyfi düzenlemelere bırakılmamıştır ve yargı denetimine tabidir ama alınacak önlem ve kararlar 1982 vuruş anayasasının 122. maddesine göre düzenlenmiştir. Tabi daha sonradan sıkıyönetim ile ilgili bazı maddeler değişmiştir.

SIKIYÖNETİM KARARI NASIL ÇIKAR?

Ülkenin bölünmezliğini tehdit eden durumlarda, karışıklıklarda cumhurbaşkanı başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu, Milli Güvenlik Kurulu’nun da görüşünü aldıktan sonra, süresi altı ayı geçmemek kaydıyla bazı bölgelerde sıkıyönetim duyuru edebilir. Bu karar derhal Resmi Gazete’de yayınlanır ve aynı gün TBMM’nin onayına sunulur. TBMM toplantı halinde değilse derhal meclise çağırılır. TBMM takdir ederse sıkıyönetim süresi kısaltabilir ya da uzatabilir veya kaldırabilir.

Sıkıyönetim kabul ettiği halde her defasında dört ayı aşmamak üzere uzatılması meclisin kararına bağlıdır. Harp aylarında dört aylık süre aranmaz.

Sıkıyönetim komutanları Genelkurmay Başkanlığı’na bağlı olarak görevini yerine getirirler.

Türkiye’de geçmişte ve yakın zamanda birçok kez sıkıyönetim duyuru edilmiştir. Şimdi sizlere tarihten günümüze kadar gelen sıkıyönetimleri aktaralım.

Şeyh Said İsyanı üzerine Doğu Anadolu’da 24 Şubat 1925-23 Aralık 1927 tarihleri arasında sıkıyönetim duyuru edilmişti.

Kubilay Olayı üzerine Menemen, Manisa ve Balıkesir’de 1 Ocak 1931-9 Mart 1931 tarihleri arasında sıkıyönetim duyuru edilmiştir.

İkinci Dünya Savaşı’ndan ötürü İstanbul, Kırklareli, Edirne, Tekirdağ, Çanakkale ve Kocaeli’de 20 Ekim 1940-23 Aralık 1947 tarihleri arasında sıkıyönetim duyuru edilmiştir.

6-7 Eylül Olayları üzerine İstanbul, Ankara ve İzmir’de 7 Eylül 1955-7 Haziran 1956 tarihleri arasında sıkıyönetim duyuru edilmiştir.

1960 öğrenci olayları 27 Mayıs Hareketi üzerine İstanbul ve Ankara’da 28 Nisan 1960-1 Aralık 1961 tarihleri arasında sıkıyönetim duyuru edilmiştir.

20-21 Mayıs olayları üzerine İstanbul, Ankara ve İzmir’de 21 Mayıs 1963-20 Temmuz 1964 tarihleri arasında sıkıyönetim duyuru edilmiştir.

15-16 Haziran işçi olayları üzerine İstanbul, Kocaeli merkez ve Gebze’de 16 Haziran 1970-16 Eylül 1970 tarihleri arasında sıkıyönetim duyuru edilmiştir.

12 Mart Hareketi’nin ardından İstanbul, Kocaeli, Sakarya, Zonguldak, İzmir, Eskişehir, Ankara, Adana, Hatay, Diyarbakır ve Siirt illerinde 26 Nisan 1971-26 Eylül 1973 tarihleri arasında sıkıyönetim duyuru edilmiştir.

Kıbrıs Harekatı üzerine İstanbul, Ankara, Tekirdağ, Kırklareli, Edirne, Çanakkale, Balıkesir, Manisa, İzmir, Aydın, Antalya, Muğla, Adana, İçel ve Hatay illerinde 20 Temmuz 1974-2 Eylül 1975 tarihleri arasında sıkıyönetim duyuru edilmiştir.

Irak iç savaşı sebebiyle Diyarbakır, Hakkari, Mardin ve Siirt illerinde (TBMM onaylamadı) 27 Mart 1975-27 Mart 1975 tarihleri arasında sıkıyönetim duyuru edilmiştir.

Yaygın şiddet hareketleri üzerine Adana, Ankara, Bingöl, Elazığ, Erzincan, Erzurum, Gaziantep, İstanbul, Kahramanmaraş, Kars, Malatya, Sivas, Urfa, Adıyaman, Hakkari, Diyarbakır, Mardin, Siirt, Tunceli, İzmir, Hatay, Ağrı illerinde 26 Aralık 1978-12 Eylül 1980 tarihleri arasında sıkıyönetim duyuru edilmiştir.

12 Eylül hareketi üzerine yurdun bütününde 12 Eylül 1980-19 Temmuz 1987 tarihleri arasında sıkıyönetim duyuru edilmiştir.

 

.